Drugi post z serii moich problemow i pytan dot. sondy lambda.

Podczas zasilania silnika benzyna, napiecie generowane przez sonde wynosi 0,85[V], co swiadczy o bogatej mieszance. Po przelaczeniu zasilania na LPG, napiecie spada do bliskiego zeru (0,05[V]). Pomiary dokonywane poza ukladem, z odlaczona sonda i po zagrzaniu silnika. Pytanie pierwsze - w jaki tryb przechodzi silnik po odlaczeniu sondy - jaka mieszanke przygotowuje?

Z tym, ze silnik spala mi bogata mieszanke zgodzilbym sie, bo zawsze po odpaleniu auta (na noPB) czuje intensywny swad benzyny. Zakladam wiec, ze sonda w ukladzie rowniez generuje wysokie napiecie. Wydaje sie, ze sama w sobie jest sprawna, bo dla LPG podaje niskie (zaworek mam dosc mocno skrecony). Co w takim razie moze byc przyczyna podawania bogatej mieszanki? Komputer zle interpretuje dane z sondy? Pol roku temu podczas wizyty w ASO, na Examinerze wyrzucilo blad sondy (lezala na masie), ale nie pamietam czy badanie bylo przeprowadzane na noPB czy na LPG.

Temat rozwinal sie z dwoch powodow - wspomnianego swadu benzyny oraz nierownomiernej pracy silnika. Od momentu odpalenia przez kilka minut lekko nim telepie (tylko przy odpaleniu zimnego). Z samym motorkiem jest wszystko w porzadku, nierowna prace slychac przy wydechu. Spaliny nie sa wyrzucane jakby jednym ciegiem, ale "w dawkach". Byc moze pojawia sie inne sugestie co do usterek, za co z gory dziekuje.

> Z samym

> motorkiem jest wszystko w porzadku, nierowna prace slychac przy

> wydechu. Spaliny nie sa wyrzucane jakby jednym ciegiem, ale "w

> dawkach". Byc moze pojawia sie inne sugestie co do usterek, za

> co z gory dziekuje.

U mnie jest tak samo, do tego 13l w mieście , a poniżej 8 na trasie. Jest to dla mnie mega zagadka, tym bardziej że sonda daje sygnały takie jakie powinna .

Pozdrawiam

masz register?

> Podczas zasilania silnika benzyna, napiecie generowane przez sonde

> wynosi 0,85[V], co swiadczy o bogatej mieszance. Po przelaczeniu

> zasilania na LPG, napiecie spada do bliskiego zeru (0,05[V]).

lpg sobie lepiej wyreguluj. Na Pb przy odpalaniu może być bogata mieszanka przez jakieś 10s.

> Pomiary dokonywane poza ukladem, z odlaczona sonda i po

> zagrzaniu silnika. Pytanie pierwsze - w jaki tryb przechodzi

> silnik po odlaczeniu sondy - jaka mieszanke przygotowuje?

korzysta z mapy sterownika i sygnałów z innych czujników, główie z TPS.

> Z tym, ze silnik spala mi bogata mieszanke zgodzilbym sie, bo zawsze

> po odpaleniu auta (na noPB) czuje intensywny swad benzyny.

U mnie nigdy nic nie śmierdzi, widocznie go zalewa

> Zakladam wiec, ze sonda w ukladzie rowniez generuje wysokie

> napiecie. Wydaje sie, ze sama w sobie jest sprawna, bo dla LPG

> podaje niskie (zaworek mam dosc mocno skrecony). Co w takim

> razie moze byc przyczyna podawania bogatej mieszanki?

Sprawdź dobrze tą sondę.

> masz register?

Cokolwiek by to nie bylo, nie.

> Cokolwiek by to nie bylo, nie.

a skąd wiesz że nie masz skoro nie wiesz co to?

komputer i krokowca lpg masz?

> lpg sobie lepiej wyreguluj. Na Pb przy odpalaniu może być bogata

> mieszanka przez jakieś 10s.

U mnie jest przez caly czas, pomiary robione byly wielokrotnie po kilku, kilkunastu minutach od odpalenia.

> korzysta z mapy sterownika i sygnałów z innych czujników, główie z

> TPS.

Jak traktuje brak sygnalu z lambdy? Zaklada ze spaliny sa w porzadku czy podaje bogata mieszanke?

> U mnie nigdy nic nie śmierdzi, widocznie go zalewa

> Sprawdź dobrze tą sondę.

Bede musial wkluc sie do niej szpilkami i zostawic w ukladzie. Duza rezystancja woltomierza chyba nie zakloci informacji dla ECU.

> a skąd wiesz że nie masz skoro nie wiesz co to?

Z reguly jak cos mam, to wiem jak sie nazywa. Z reguly

> komputer i krokowca lpg masz?

O moim LPG niewiele wiem, a jedyne miejsce z zauwazona przeze mnie elektronika pokazuje fotka w zalaczniku.

Przewody z prawej wtyczki wedruja do zlaczki przy wtrysku, do sondy lambda i do ECU. Lewa wiazka pedzi do elektrozaworu.

a co to ten skręcony zaworek?

> a co to ten skręcony zaworek?

pewnie instalka na śrube...

> a co to ten skręcony zaworek?

Zawor przy elektrozaworze, do regulacji doplywu LPG, na rurce doprowadzajacej do gaznika (zalacznik).

> pewnie instalka na śrube...

czyli register

> czyli register

nom.

ale jakiś dziwny. Krokowiec + śruba

> Zawor przy elektrozaworze, do regulacji doplywu LPG, na rurce

> doprowadzajacej do gaznika (zalacznik).

tyyyy a co to za hybryda?

> czyli register

To moze jeszcze w skrocie czym jest register?

> nom.

> ale jakiś dziwny. Krokowiec + śruba

pewnie producent wiedział, ze szjasowe podzespoły ma a srubka jest wieczna

> To moze jeszcze w skrocie czym jest register?

śrubką

> pewnie producent wiedział, ze szjasowe podzespoły ma a srubka jest

> wieczna

nie mogę wyobrazić sobie sposobu działania tego urządzenia...

Krokowy ok ale po co ta śruba ??

> śrubką

Uhmmm... Wtedy zrozumialbym od razu

> nie mogę wyobrazić sobie sposobu działania tego urządzenia...

> Krokowy ok ale po co ta śruba ??

2w1...

inaczej byc nie moze...

> 2w1...

> inaczej byc nie moze...

Do tej pory wydawalo mi sie ilosc gazu reguluje sruba, a to, co jest obok niej powoduje tylko kompletne odciecie jego doplywu w momencie przelaczenia na noPB... Ale to bylo tylko moje "wydaje sie".

> masz register?

W kazdym razie zaczelo sie od tego pytania. Skoro go mam, to jak ma sie do zbyt bogatej mieszanki noPB? Bo rozumiem, ze jezeli odkrece srubke LPG, to zakladajac poprawnosc dzialania sondy lambda, napiecie podskoczy na niej do magicznego 0,5[V]?

O zbyt bogatej juz sie naczytalem, a czym grozi jazda na ubogiej mieszance poza pogorszeniem osiagow? W tym momencie mam zadowalajace spalanie - 8l LPG na trasie i jezeli nie ma skutkow ubocznych wolalbym zostawic auto "lekko przymulone" niz wrocic do 10l/100km. Martwi mnie tylko to noPB...

> Do tej pory wydawalo mi sie ilosc gazu reguluje sruba, a to, co jest

> obok niej powoduje tylko kompletne odciecie jego doplywu w

> momencie przelaczenia na noPB... Ale to bylo tylko moje "wydaje

> sie".

sruba słyzła do ustawiania składu w instalacjach bez komputera i silnika krokowego...

od ustalania mieszanki w instalacjach jest attuator... wieć ta sruba powinna byc odkręcona na maxa no chyba że instalka jest zepsuta...

zakrecajac srube do zera zubozyłeś mieszanke...

> W kazdym razie zaczelo sie od tego pytania. Skoro go mam, to jak ma

> sie do zbyt bogatej mieszanki noPB? Bo rozumiem, ze jezeli

> odkrece srubke LPG, to zakladajac poprawnosc dzialania sondy

> lambda, napiecie podskoczy na niej do magicznego 0,5[V]?

> O zbyt bogatej juz sie naczytalem, a czym grozi jazda na ubogiej

> mieszance poza pogorszeniem osiagow? W tym momencie mam

> zadowalajace spalanie - 8l LPG na trasie i jezeli nie ma skutkow

> ubocznych wolalbym zostawic auto "lekko przymulone" niz wrocic

> do 10l/100km. Martwi mnie tylko to noPB...

a instlacja działa? moze masz walniety emulator i po porstu mapa sie rozjechała na benzynie...

uboga mieszanka p[rowadzi do wypalania gniazd zaworowych i denek tłoków więc nie radze sobie ustalac mieszanki nie wiedząc jakie są tego skutki...

> od ustalania mieszanki w instalacjach jest attuator... wieć ta sruba

> powinna byc odkręcona na maxa

Attuator czyli w tym wypadku silnik krokowy?

> zakrecajac srube do zera zubozyłeś mieszanke...

Nie jest zakrecona do zera, a do takiego momentu kiedy auto nie gasnie i nie ma wyraznie gorszych osiagow. No ale sonda lambda przy takim ustawieniu podaje mi prawie 0[V]... Jutro sprawdze jej zachowanie przy odkreceniu srubki.

> Attuator czyli w tym wypadku silnik krokowy?

yes yes yes

> a instlacja działa? moze masz walniety emulator i po porstu mapa sie

> rozjechała na benzynie...

Na elektrodzie znalazlem info, ze emulator mozna wylaczac zworka w srodku. Byc moze jest wylaczony (tylko w jakim celu?), do tego tez jutro bede musial zajrzec.

> Na elektrodzie znalazlem info, ze emulator mozna wylaczac zworka w

> srodku. Byc moze jest wylaczony (tylko w jakim celu?), do tego

> tez jutro bede musial zajrzec.

na diagnoskopie miałes parametry pracy sondy przy zasilaniu gazem?

> na diagnoskopie miałes parametry pracy sondy przy zasilaniu gazem?

Ano wlasnie tego nie pamietam. Wtedy zgadzaloby sie. Nie rozumiem tylko w jakim celu wylaczac emulacje? ECU dostaje wowczas informacje o ubogiej mieszance i probuje ja wzbogacac, ale jak moze to zrobic skoro z LPG nie ma on nic wspolnego? Zbadam jutro sprawe i napisze co udalo sie zrobic.

> Ano wlasnie tego nie pamietam. Wtedy zgadzaloby sie. Nie rozumiem

> tylko w jakim celu wylaczac emulacje? ECU dostaje wowczas

> informacje o ubogiej mieszance i probuje ja wzbogacac, ale jak

> moze to zrobic skoro z LPG nie ma on nic wspolnego? Zbadam jutro

> sprawe i napisze co udalo sie zrobic.

przy braku emulacji sondy przy jeździe na LPG komputer benzynowy nadal uczy sie parametrów... skoro zwiekszanie dawki nic nie daje do doawala następną porcję... a ty nic nie widzisz bo jeździsz nagazie nie nba benzynie...

> U mnie jest przez caly czas, pomiary robione byly wielokrotnie po

> kilku, kilkunastu minutach od odpalenia.

> Jak traktuje brak sygnalu z lambdy? Zaklada ze spaliny sa w porzadku

> czy podaje bogata mieszanke?

> Bede musial wkluc sie do niej szpilkami i zostawic w ukladzie.

tak zrób i wtedy zmierz napięcie. Jeśli dalej będzie źle zresetuj ecu.

Moje autko ma dokładnie tę samą chorobę.

Ostatnio na analizatorze spalin wyszło gorzej niż źle i tak

HC - ma być <90 ppm , u mnie wyszło 800 - 900 ppm

CO - ma być < 0.35 % , u mnie wyszło 0.8 - 0.9 %

lambda oscylowała 1.09 - 1.11

Zauważyłem że przy wydechu tworzy sie kałuża ( woda?)

ASO badało sonde i stwierdzili że oscyluje. Już nie wiem, może pada i zaczyna fałszować. A nie wiem własnie jak z czasem odpowiedzi sondy. Czy tak szybko reaguje jak potrzeba?

Podejrzewam że to pyrkanie z rury to sprawa iskry. Podmnieniłbym cewke WN ale nie ma nikogo na oku.

Pozdro

> nom.

> ale jakiś dziwny. Krokowiec + śruba

z tego co widze ostatnio to tylko takie zakładają krokowce z dodatkową ręczną regulacją, mam kilku znajomych z niedawno zakładanymi instalkami 2gen. i tak mają (BRC) u siebie tez mam krokowca z dodakowym pokrętełkiem ręcznym (Landi) zakładanego jeszcze we Włoszech.

> przy braku emulacji sondy przy jeździe na LPG komputer benzynowy

> nadal uczy sie parametrów... skoro zwiekszanie dawki nic nie

> daje do doawala następną porcję... a ty nic nie widzisz bo

> jeździsz nagazie nie nba benzynie...

Ale po co uczyc go glupot? Sonda przy poprawnie ustawionym gazie daje prawidlowy sygnal, a wylaczony emulator miesza niepotrzebnie w mapie...

> Podejrzewam że to pyrkanie z rury to sprawa iskry. Podmnieniłbym cewke WN (...)

Uspokaja tez Ci sie po czasie? Jezeli tak, to nie sadze zeby byla to sprawa cewki.

> tak zrób i wtedy zmierz napięcie.

Wpiecie w uklad nic nie zmienilo. Praca sondy wydaje sie byc poprawna, po odkreceniu srubki od LPG, napiecie z masy podnioslo sie do prawie 1[V]. Dlaczego "wydaje sie byc poprawna", a nie jest w 100%? Dlatego, ze po podlaczeniu oscyloskopu nie zauwazylem skladowej zmiennej. Sonda nie oscyluje, a jedynie generuje napiecie stale (powiedzmy ze stale, minimalne drgania sa). LPG ustawilem wg wskazan oscyloskopu na ok. 0,5[V]. Co dziwne, multimetr w tym samym momencie pokazywal ok. 0,3[V].

Podsumowujac - zmiana skladu mieszanki powoduje zmiane napiecia generowanego przez sonde, ale brak jest oscylacji. Uwazacie ze sonda jest padnieta? Z czego w ogoel wynikaja oscylacje (w moim poprzednim poscie zabraklo odpowiedzi na ten temat)? Czy sa one na pewno konieczne, skoro to, co mierzymy, czyli powiedzmy te 0,5[V] w przypadku mieszanki stechiometrycznej jest informacja ktorej oczekujemy? Podczas pomiarow lambdy nikogo nie interesuej czestotliwosc drgan, ale wlasnie napiecie srednie, a ono jest poprawne.

Przy okazji pomiarow nasunelo mi sie kolejne pytanie na mysl. Po co w ogole emulacja sondy lambda w przypadku LPG, skoro dobrze ustawiona mieszanka gazu powoduje powstanie prawidlowych wskazan na sondzie (mowie o tym 0,5[V])?

rozumiem że wartość która podajesz jest dla wolnych obrotów??

Co pokazuje lambda jak mocno otwożysz przepustnice ??- Jeżeli jest sprawna sonda i instalka dobrze wyregulowana to pownno być bogato....

> rozumiem że wartość która podajesz jest dla wolnych obrotów??

Tak, pomiary wykonywane na wolnych. W tej chwili noPB daje 0,75[V], LPG 0,5[V]. Byc moze autoadaptacja cos pomoze po jakims czasie.

> Co pokazuje lambda jak mocno otwożysz przepustnice ??- Jeżeli jest

> sprawna sonda i instalka dobrze wyregulowana to pownno być

> bogato....

I tak tez jest, napiecie przy wcisnieciu pedalu gazu rosnie (noPB), jak rowniez po odkreceniu srubki (LPG).

Mala zmiana zeznan. Wybralem sie 15 minut temu sprawdzic raz jeszcze charakterystyke sondy. Auto odpalone na noPB. Przez ok. 2 minuty mieszanka bogata, sonda wskazuje 0,8[V]. Po tym czasie napiecie zaczyna wachlowac, od 0[V] do 0,8[V] i z powrotem z czestotliwoscia ok. 0,5[Hz] - 1[Hz]. Otwarcie przepustnicy - mieszanka bogata (0,8[V]). Przelaczenie na LPG - sygnal taki sam. Co mnie zaskoczylo - wcisniecie pedalu gazu przy zasilaniu LPG rowniez spowodowalo utrzymanie napiecia 0,8[V] przez dluzszy czas. Przepustnica steruje doplywem powietrza. Czy na bazie tej informacji ECU steruje iloscia wtryskiwanego paliwa (noPB)? W silnikach gaznikowych ilosc wprowadzonego powietrza zmienialo podcisnienie zaciagajace paliwo, a jak jest to rozwiazane w przypadku wtryskow? Druga rzecz - jak otwarcie przepustnicy moze ingerowac w ilosc LPG skoro reguluje ja srubka. Czy attutator widoczny na dolaczonych wczesniej zdjeciach jest za to odpowiedzialny? W takim razie czy komputer LPG dostaje informacje o polozeniu przepustnicy?

Film z pomiarem na oscyloskopie do pobrania stad (3,5[MB]). Wyzwalanie 2[ms/dz], poziom 0,5[V/dz].

Edit: Po przekreceniu kluczykow (silnik nie odpalony) na sondzie pojawia sie automatycznie 0,3[V]. Skad?

> Mala zmiana zeznan. Wybralem sie 15 minut temu sprawdzic raz jeszcze

> charakterystyke sondy. Auto odpalone na noPB. Przez ok. 2 minuty

> mieszanka bogata, sonda wskazuje 0,8[V]. Po tym czasie napiecie

> zaczyna wachlowac, od 0[V] do 0,8[V] i z powrotem z

> czestotliwoscia ok. 0,5[Hz] - 1[Hz]. Otwarcie przepustnicy -

> mieszanka bogata (0,8[V]). Przelaczenie na LPG - sygnal taki

> sam. Co mnie zaskoczylo - wcisniecie pedalu gazu przy zasilaniu

> LPG rowniez spowodowalo utrzymanie napiecia 0,8[V] przez dluzszy

> czas. Przepustnica steruje doplywem powietrza. Czy na bazie tej

> informacji ECU steruje iloscia wtryskiwanego paliwa (noPB)? W

> silnikach gaznikowych ilosc wprowadzonego powietrza zmienialo

> podcisnienie zaciagajace paliwo, a jak jest to rozwiazane w

> przypadku wtryskow?

więcej paliwa przez wtryskiwacz leci na podstawie info położenia przepustnicy i kilku innych czynników

Druga rzecz - jak otwarcie przepustnicy moze

> ingerowac w ilosc LPG skoro reguluje ja srubka.

w instalacji II gen. podciśnienie zasysa odpowiednią ilość gazu...

Czy attutator

> widoczny na dolaczonych wczesniej zdjeciach jest za to

> odpowiedzialny?

W takim razie czy komputer LPG dostaje

> informacje o polozeniu przepustnicy?

bierze sygnał z tzw. TPS-a

> Film z pomiarem na oscyloskopie do pobrania stad (3,5[MB]).

> Wyzwalanie 2[ms/dz], poziom 0,5[V/dz].

> w instalacji II gen. podciśnienie zasysa odpowiednią ilość gazu...

Druga generacja czym sie objawia? Majac srubke i attuator mam druga czy pierwsza?

> bierze sygnał z tzw. TPS-a

Czym jest TPS?

> Druga generacja czym sie objawia? Majac srubke i attuator mam druga

dołóż do tego kompa jeszcze i II gen. jak malowana...

> czy pierwsza?

> Czym jest TPS?

czujnik położenia przepustnicy.

Przez ok. 2 minuty

> mieszanka bogata, sonda wskazuje 0,8[V]. Po tym czasie napiecie

> zaczyna wachlowac, od 0[V] do 0,8[V] i z powrotem z

> czestotliwoscia ok. 0,5[Hz] - 1[Hz]. Otwarcie przepustnicy -

> mieszanka bogata (0,8[V]). Przelaczenie na LPG - sygnal taki

> sam. Co mnie zaskoczylo - wcisniecie pedalu gazu przy zasilaniu

> LPG rowniez spowodowalo utrzymanie napiecia 0,8[V] przez dluzszy

> czas.

Prawdopodobnie sonda pada albo pomiary nie są dokładne.

Przy przygazowaniu na Pb powinno być 0,9 i wyżej.

Jedź na regulację lpg bo i tak musisz a przy okazji dowiesz się czy sonda jest dobra - porownają wyniki z analizatora i sondy i wszystko będzie jasne. To że tak długo utrzymuje się 0,8 może oznaczać że komp próbuje wbogacić mieszankę a sonda stoi.

> Druga rzecz - jak otwarcie przepustnicy moze

> ingerowac w ilosc LPG skoro reguluje ja srubka. Czy attutator

> widoczny na dolaczonych wczesniej zdjeciach jest za to

> odpowiedzialny? W takim razie czy komputer LPG dostaje

> informacje o polozeniu przepustnicy?

składem mieszanki lpg steruje attuator, nie wiem po co jeszcze ta śrubka, no chyba że na wypadek gdyby elektronika się sypnęła

> Edit: Po przekreceniu kluczykow (silnik nie odpalony) na sondzie

> pojawia sie automatycznie 0,3[V]. Skad?

poczekaj aż spadnie, układ musi się przecież napełnić powietrzem

> Drugi post z serii moich problemow i pytan dot. sondy lambda.

> Podczas zasilania silnika benzyna, napiecie generowane przez sonde

> wynosi 0,85[V], co swiadczy o bogatej mieszance. Po przelaczeniu

> zasilania na LPG, napiecie spada do bliskiego zeru (0,05[V]).

> Pomiary dokonywane poza ukladem, z odlaczona sonda i po

> zagrzaniu silnika. Pytanie pierwsze - w jaki tryb przechodzi

> silnik po odlaczeniu sondy - jaka mieszanke przygotowuje?

> Z tym, ze silnik spala mi bogata mieszanke zgodzilbym sie, bo zawsze

> po odpaleniu auta (na noPB) czuje intensywny swad benzyny.

> Zakladam wiec, ze sonda w ukladzie rowniez generuje wysokie

> napiecie. Wydaje sie, ze sama w sobie jest sprawna, bo dla LPG

> podaje niskie (zaworek mam dosc mocno skrecony). Co w takim

> razie moze byc przyczyna podawania bogatej mieszanki? Komputer

> zle interpretuje dane z sondy? Pol roku temu podczas wizyty w

> ASO, na Examinerze wyrzucilo blad sondy (lezala na masie), ale

> nie pamietam czy badanie bylo przeprowadzane na noPB czy na LPG.

> Temat rozwinal sie z dwoch powodow - wspomnianego swadu benzyny oraz

> nierownomiernej pracy silnika. Od momentu odpalenia przez kilka

> minut lekko nim telepie (tylko przy odpaleniu zimnego). Z samym

> motorkiem jest wszystko w porzadku, nierowna prace slychac przy

> wydechu. Spaliny nie sa wyrzucane jakby jednym ciegiem, ale "w

> dawkach". Byc moze pojawia sie inne sugestie co do usterek, za

> co z gory dziekuje.

Mam podobnie jak Ty.

Mieszanka uboga (zauważyli ostatnio gazownicy na przeglądzie), dodatkowo sprawdzałem wcześniej czujnik temeratury i potencjomtery przepustnicy i wszysko w porządku a najgorsze w tym wszyskim jest to że auto dużo pali (10-11l w trasie), zanim temperatura nie dojdzie do połowy to szarpie silnikiem i czasem z rory leci lekko czarny dym. Sonda była sprawdzana wielokrotnie, pozostałę czujniki też i nie mam żadnej alternatywy co dalej robic.

Przy okazji przeglądu gazownicy znaleźli minimalną nieszczelnosc na uszczelce przy kolektorze wydechowym (szukali dlaczego w kabinie lekko czuc gaz) ale mowili ze raczej to nie bedzie mialo znaczenia w przypadku moich problemow. Czuje tez czasem swad benzyny ale zawsze kojarzylem to z bogata mieszanka na zimnym silniku wiec nie zwracalem na to uwagi.

Dodatkowo od pewnego czasu gdy odpale silnik na noPB przy pierwszym wcisnieciu gazu auto nie chce wchodzic na obroty, myslalem ze to moze zacierajaca sie pompka paliwa (po jezdzie na pustym baku gdy nawali pływak) ale jak jade 160km/h to autko nawet nie proboje przerywac a tez przy takiej "słabej" pompce powinno się to dziac.

Żeby było śmieszniej te problemy występują u mnie już od roku i nikt nie może znalezc przyczyny,a nie usmiecha mi sie wymieniac pol osprzetu silnika i sprawdzac kiedy sie poprawi wiec dopoki cos calkiem nie padnie to pewnie bede jezdzil ale jak coś komuś wpadnie do głowy to proszę o sugestie może wreszcie doprowdze do sytuacji kiedy już zostanie mi tylko zalozyc soczewki